Duża hala pracuje przez wiele godzin dziennie, przez co dochodzi do eksploatacji oświetlenia. Przy produkcji, magazynowaniu, kompletacji zamówień, obsłudze maszyn, sporcie albo ekspozycji towaru lampy działają często od początku zmiany do zamknięcia obiektu. Światło dzienne pozwala ograniczyć zużywanie sprzętu świetlnego, ale tylko wtedy, gdy zostanie zaplanowane razem z konstrukcją hali, układem wnętrza i sposobem pracy obiektu.
Rozmieszczenie świetlików dachowych, pasm świetlnych i świetlików ściennych wpływa na to, które strefy hali będą jasne przez większą część dnia, gdzie nadal potrzebne będzie pełne oświetlenie sztuczne, a gdzie lepiej zastosować światło rozproszone, aby nie tworzyć przegrzania ani olśnienia.
Rachunek za prąd jest zależny od godzin pracy hali
Hala produkcyjna działająca od rana do popołudnia wykorzysta światło dzienne inaczej niż magazyn pracujący na dwie lub trzy zmiany. Oszczędność pojawia się wtedy, gdy naturalne doświetlenie pozwala skrócić czas pracy opraw albo zmniejszyć ich moc w wybranych strefach.
Na wynik wpływają przede wszystkim:
- liczba godzin pracy hali w ciągu dnia,
- powierzchnia obiektu,
- wysokość hali,
- układ regałów, maszyn, stanowisk i ciągów komunikacyjnych,
- rodzaj źródeł światła sztucznego,
- obecność czujników natężenia światła i sterowania strefowego,
- wymagany poziom oświetlenia dla danej pracy,
- parametry cieplne i świetlne zastosowanych świetlików.
Samo zamontowanie przeziernych elementów w dachu lub ścianach daje więcej światła, ale największą różnicę w kosztach tworzy połączenie świetlików z przemyślanym sterowaniem oświetleniem. Jeśli oprawy LED świecą z taką samą mocą niezależnie od ilości światła naturalnego, potencjał oszczędności pozostaje wykorzystany tylko częściowo.
W obiekcie pracującym głównie po zmroku świetliki nie wpłyną zbytnio na rachunek za prąd. W hali używanej od rana do późnego popołudnia światło dzienne może realnie ograniczyć czas pracy lamp, zwłaszcza w strefach pakowania, kontroli, kompletacji, załadunku, rekreacji lub ekspozycji.
Świetliki dachowe, pasma świetlne i doświetlenia ścienne – czym różnią się w hali przemysłowej?
Świetliki dachowe wprowadzają światło od góry, dlatego są wykorzystywane przede wszystkim tam, gdzie trzeba doświetlić większą powierzchnię hali, a nie tylko pas przy ścianach. Mogą mieć formę punktowych elementów, dłuższych pasm świetlnych, rozwiązań połaciowych albo kalenicowych. W języku technicznym spotyka się także określenie naświetla dachowe, choć częściej pojawia się fraza „świetliki dachowe”.
Pasma świetlne dachowe tworzą dłuższy ciąg przeziernych elementów. Taki układ pozwala rozprowadzić światło bardziej równomiernie wzdłuż hali. Ma to zastosowanie zwłaszcza w dużych obiektach produkcyjnych, magazynowych, sportowych i handlowych, gdzie pojedyncze punkty światła byłyby niewystarczające dla większej powierzchni.
Świetliki ścienne, doświetlenia ścienne albo pasma ścienne wprowadzają światło z boku. Najczęściej doświetlają strefy przy elewacji: komunikację, miejsca załadunku, część ekspozycyjną, stanowiska pomocnicze, zaplecze albo wybrane ciągi robocze. W szerokiej hali światło boczne może nie dotrzeć do środka obiektu, dlatego często łączy się je z doświetleniem dachowym.
Najbardziej funkcjonalny układ powstaje po połączeniu obu kierunków światła: dach daje światło głębiej w hali, a ściany rozjaśniają strefy przy elewacji i poprawiają orientację wewnątrz obiektu.
Gdzie światło dzienne realnie zmniejsza zużycie energii?
Świetliki dachowe i ścienne dają największy efekt tam, gdzie hala jest używana regularnie w godzinach dziennych. W takich obiektach naturalne światło może przejąć część pracy oświetlenia sztucznego, szczególnie przy jasnej pogodzie i odpowiednim rozmieszczeniu doświetleń.
Najczęściej dotyczy to hal, w których odbywa się:
- produkcja lekka lub montaż,
- kompletacja i pakowanie zamówień,
- magazynowanie z ruchem pracowników,
- obsługa stref załadunku,
- ekspozycja towarów,
- zajęcia sportowe lub rekreacyjne,
- prace serwisowe,
- sortowanie, kontrola i przygotowanie wysyłek.
W hali produkcyjnej światło dzienne powinno zwiększać widoczność przy stanowiskach, ale nie może powodować oślepiania pracowników ani refleksów na ekranach, panelach sterujących, elementach metalowych czy lakierowanych powierzchniach. W magazynie trzeba uwzględnić wysokość regałów, bo wysokie składowanie może zasłaniać światło i tworzyć ciemne pasy w alejkach.
W obiektach sportowych i rekreacyjnych światło naturalne poprawia odbiór przestrzeni, ale wymaga kontroli kierunku padania. Zbyt intensywne światło boczne może przeszkadzać zawodnikom, a światło punktowe z dachu może tworzyć nierówny kontrast na nawierzchni. Dlatego w takich halach liczy się położenie świetlików względem boiska, kortu, trybun i wejść.
Rozmieszczenie świetlików decyduje o efekcie
Doświetlenie hali powinno wynikać z planu użytkowania obiektu. Jeśli świetliki zostaną rozmieszczone bez powiązania z układem wnętrza, część światła może trafić w regały, strefy pomocnicze albo miejsca, które i tak nie wymagają stałego oświetlenia.
Przed projektem trzeba określić, gdzie będą:
- główne ciągi komunikacyjne,
- bramy i strefy załadunku,
- stanowiska pracy,
- regały i miejsca składowania,
- maszyny oraz urządzenia technologiczne,
- przestrzenie ekspozycyjne,
- strefy wymagające ograniczonego światła dziennego,
- oprawy LED i czujniki natężenia światła.
Wysoka hala potrzebuje innego układu niż niski obiekt magazynowy. Węższy budynek może korzystać z doświetlenia ściennego, ale w szerokiej hali środek obiektu będzie wymagał światła od góry. Przy długiej hali lepiej analizować doświetlenie pasmami, strefami lub sekcjami, zamiast skupiać się na pojedynczych punktach.
Trzeba uwzględnić także kierunek padania światła. Hala z dużym udziałem światła od południa może szybciej się nagrzewać, zwłaszcza latem. W obiekcie całorocznym wybór świetlików trzeba połączyć z izolacją, wentylacją, ogrzewaniem, pracą bram i oczekiwanymi warunkami wewnątrz hali.
Typ hali zmienia sposób planowania doświetlenia
W hali stalowej świetliki dachowe i ścienne planuje się razem z konstrukcją, obudową dachu, ścianami, odwodnieniem, wentylacją i instalacjami. To dobry kierunek dla obiektów produkcyjnych, magazynowych, handlowych, sportowych oraz usługowych, w których hala ma pracować przez cały rok i obsługiwać powtarzalny proces.
W hali magazynowej doświetlenie trzeba zestawić z układem regałów, szerokością alejek, ruchem wózków, bramami i miejscami przyjęcia towaru. Naturalne światło może ograniczyć konieczność pracy lamp w ciągach komunikacyjnych i strefach załadunku, ale wymaga rozmieszczenia, które nie będzie kolidowało z wysokim składowaniem.
W hali namiotowej lub łukowej większą rolę odgrywa rodzaj poszycia, kształt dachu i sposób użytkowania obiektu. Hala łukowa daje dużą otwartą przestrzeń bez słupów wewnętrznych, dlatego łatwiej planować układ magazynowania, ruch maszyn albo przestrzeń sportową. Doświetlenie trzeba jednak dobrać do konkretnego poszycia, wymagań konstrukcyjnych i oczekiwanej pracy obiektu.
W hali termicznej z dachem pneumatycznym decyzja o świetlikach wymaga szczególnego wzięcia pod uwagę izolacji, temperatury i wilgotności. Taki obiekt może pracować z nagrzewnicami albo klimatyzacją, więc każdy element przezierny powinien być oceniany pod kątem bilansu cieplnego. Światło dzienne ma obniżać koszt oświetlenia, ale nie powinno pogarszać warunków termicznych wewnątrz hali.
Doświetlenie a komfort, bezpieczeństwo i eksploatacja hali
Naturalne światło ułatwia orientację w hali, poprawia widoczność przestrzeni i ogranicza wrażenie zamkniętego, ciemnego obiektu. Lecz źle dobrany świetlik może powodować przegrzewanie, punktowe rozjaśnienia albo straty ciepła. Dlatego przy wyborze systemu trzeba patrzeć na parametry materiału, a nie wyłącznie na powierzchnię doświetlenia.
Do ustalenia są między innymi:
- przepuszczalność światła,
- izolacyjność cieplna,
- odporność na warunki atmosferyczne,
- szczelność połączeń,
- odporność na promieniowanie UV,
- sposób odprowadzania wody,
- możliwość połączenia z wentylacją lub oddymianiem,
- łatwość czyszczenia i późniejszej obsługi.
W części hal świetliki mogą współpracować z wentylacją naturalną albo systemami oddymiania. Wtedy element doświetlenia staje się częścią szerszego układu bezpieczeństwa i eksploatacji obiektu. Takie rozwiązania wymagają odpowiedniego projektu i uzgodnienia z wymaganiami dla konkretnej hali, jej przeznaczenia oraz przewidywanej liczby użytkowników.
Co wpływa na koszt doświetlenia hali światłem dziennym?
Koszt świetlików zależy od powierzchni doświetlenia, typu hali, konstrukcji dachu, rodzaju ścian, parametrów materiału i zakresu montażu. Inaczej wycenia się pojedyncze świetliki punktowe, inaczej długie pasma świetlne, a jeszcze inaczej doświetlenia ścienne rozciągnięte na dużym fragmencie elewacji.
Na wycenę wpływają przede wszystkim:
- wymiary hali,
- wysokość i rozpiętość konstrukcji,
- rodzaj dachu oraz kąt jego nachylenia,
- powierzchnia planowanych świetlików,
- typ materiału przeziernego,
- wymagania cieplne,
- oczekiwana szczelność,
- sposób montażu w dachu lub ścianie,
- połączenie z wentylacją albo oddymianiem,
- automatyka sterująca oświetleniem,
- lokalizacja inwestycji i organizacja montażu.
Koszt trzeba zestawić z późniejszym użytkowaniem hali. Jeśli obiekt działa codziennie w godzinach dziennych, ma dużą powierzchnię i wymaga stałego oświetlenia, doświetlenie może szybciej przełożyć się na niższe rachunki. Gdy hala ma funkcję głównie nocną, chłodniczą albo technologiczną z ograniczonym dostępem światła dziennego, decyzję trzeba oprzeć na innych kryteriach: komforcie, wymaganiach procesu, bezpieczeństwie i parametrach cieplnych.
Planlux projektuje halę z doświetleniem dobranym do pracy obiektu
W Planlux dobieramy halę razem z elementami, które wpływają na późniejsze koszty użytkowania: świetlikami dachowymi i ściennymi, oknami, wentylacją, bramami, poszyciem, izolacją oraz oświetleniem. Analizujemy przeznaczenie obiektu, planowaną liczbę godzin pracy, układ wnętrza, transport wewnętrzny, wymagania cieplne i sposób montażu.
Dla magazynu możemy przygotować wariant hali z doświetleniem stref załadunku, ciągów komunikacyjnych i obszarów kompletacji. Dla hali produkcyjnej analizujemy rozmieszczenie stanowisk, maszyn i instalacji, aby światło dzienne wspierało pracę bez przypadkowych kontrastów. Dla obiektu sportowego lub rekreacyjnego uwzględniamy równomierność oświetlenia, wysokość hali i sposób użytkowania przestrzeni.
W ofercie Planlux znajdują się hale stalowe, namiotowe, łukowe, magazynowe oraz termiczne z dachem pneumatycznym. Pomożemy porównać kilka wariantów konstrukcji i od razu omówić, jak w danym rozwiązaniu zaplanować naturalne doświetlenie, wentylację, bramy, poszycie i wyposażenie dodatkowe.
Zachęcamy do zapoznania się z ofertą Planlux, portfolio realizacji oraz konfiguratorami hal. Przy zapytaniu o wycenę można od razu wskazać, że hala ma ograniczać zużycie energii na oświetlenie w ciągu dnia. Na tej podstawie przygotujemy wariant konstrukcji z doświetleniem dopasowanym do sposobu pracy obiektu.
Co przygotować przed wyceną świetlików i hali?
Przed rozmową z producentem dobrze zebrać dane, które pozwolą ocenić sens, zakres i lokalizację doświetlenia. Wycena będzie dokładniejsza, gdy od początku wiadomo, jak hala ma pracować i które strefy potrzebują światła dziennego.
Do przygotowania zapytania przydadzą się:
- orientacyjne wymiary hali,
- przeznaczenie obiektu,
- planowane godziny pracy,
- informacja, czy hala ma być sezonowa czy całoroczna,
- opis procesów prowadzonych wewnątrz,
- wstępny układ regałów, maszyn albo stanowisk,
- liczba i lokalizacja bram,
- wymagania dotyczące temperatury i wilgotności,
- potrzeba wentylacji albo oddymiania,
- oczekiwania wobec oświetlenia LED i automatyki,
- lokalizacja inwestycji,
- informacja o planowanych formalnościach budowlanych.
Jeżeli hala ma pełnić funkcję miejsca pracy, projekt powinien uwzględniać wymagania dotyczące oświetlenia dziennego, oświetlenia sztucznego i warunków użytkowania. Szczegóły zależą od funkcji obiektu, układu pomieszczeń, procesu technologicznego, czasu użytkowania i dokumentacji projektowej.
Od pomysłu na świetliki do niższych kosztów użytkowania hali
Świetliki dachowe i ścienne obniżają rachunki za prąd wtedy, gdy są zintegrowaną częścią projektu hali. Żeby w pełni wykorzystać ich potencjał, należy rozplanować ich układ tak, żeby współgrał z godzinami pracy, funkcją obiektu, rozmieszczeniem stanowisk, oprawami LED, automatyką, wentylacją i wymaganiami cieplnymi.
Najlepszy kierunek to rozmowa o doświetleniu już przy pierwszym zapytaniu o halę. Wystarczy przygotować orientacyjne wymiary obiektu, przeznaczenie, planowany tryb pracy, opis stref wewnętrznych i oczekiwania dotyczące kosztów eksploatacji. Na tej podstawie można dobrać typ hali, zaplanować świetliki, ustalić zakres wyposażenia i przygotować wstępną wycenę.
W Planlux pomożemy wybrać wariant hali z naturalnym doświetleniem, porównać możliwe konstrukcje i dopasować rozwiązanie do magazynu, produkcji, sportu, handlu, usług, przetwórstwa albo zaplecza technicznego. Zapraszamy do kontaktu z naszą firmą, oraz zapoznania się z naszą ofertą.