Piasek, kruszywo, sól drogowa, pellet, trociny czy zboże można przechowywać pod halą łukową, lecz każdy z tych materiałów wymaga innego układu magazynu. Najpierw trzeba określić sposób składowania i obsługi surowca, a dopiero później dobierać konstrukcję.
W magazynie materiałów sypkich spotykają się trzy procesy: dostawa, składowanie i wydanie. Wywrotka musi zrzucić materiał, ładowarka przesunąć go do właściwego boksu, a kolejny pojazd odebrać towar bez blokowania całego placu. Hala ma zapewnić miejsce dla tych działań, a nie jedynie przykryć pryzmy przed deszczem.
Rodzaj materiału decyduje o układzie magazynu
| Materiał | Najczęstszy problem | Co należy zaplanować |
| Piasek i kruszywo | Mieszanie frakcji, błoto i zanieczyszczenia | Oddzielne boksy, przejazd dla ładowarki, łatwe czyszczenie nawierzchni |
| Sól drogowa | Zawilgocenie, zbrylanie, błoto nanoszone do magazynu | Zadaszona strefa poza spływem wody z placu, nawierzchnia umożliwiająca pełne wybieranie materiału oraz odwodnienie przed bramą |
| Pellet i trociny | Zawilgocenie, pył, straty surowca | Ochrona przed wodą, oddzielenie od części technologicznej, utrzymanie porządku w przejazdach |
| Zboże i pasze | Wilgoć, zanieczyszczenia, długie przechowywanie | Czysta strefa magazynowa oraz rozwiązania wynikające z technologii przechowywania surowca |
| Biomasa i materiały opałowe | Duża objętość, sezonowa rotacja, pylenie | Podział na zapas bieżący i rezerwowy, miejsce dla ładowarki, zabezpieczenie placu |
Piasek i kruszywa zwykle trafiają do hali luzem. Przy kilku frakcjach potrzebne są osobne boksy, ponieważ nawet częściowe zmieszanie materiału może utrudnić jego sprzedaż albo wykorzystanie na budowie. Boks dla frakcji 0-2 mm powinien być traktowany jako osobna strefa magazynowa, podobnie jak boks dla żwiru, tłucznia lub grysu.
Sól drogowa wymaga ochrony przed opadami i sprawnego dostępu w czasie intensywnych opadów śniegu. Materiał pobierany kilka razy dziennie nie może być zasypany zapasem, do którego ładowarka ma utrudniony dojazd. W magazynie soli przydaje się wyraźne oddzielenie części bieżącej od rezerwy utrzymywanej na dalszą część sezonu.
Pellet i trociny wymagają ochrony przed wodą, ale sam dach nie rozwiązuje całego problemu. Woda może pojawić się przy bramie, spływać z placu lub być nanoszona na kołach maszyn. Dla materiałów drewnopochodnych trzeba zaplanować suchą nawierzchnię, odpływ wody poza strefę składowania oraz regularne usuwanie resztek surowca z przejazdów.
Cztery decyzje przed wyborem hali
1. Składowanie luzem, w big bagach czy w systemie technologicznym?
Hala łukowa dobrze odpowiada magazynowaniu materiału luzem, gdy surowiec jest obsługiwany ładowarką, ładowarką teleskopową albo innym sprzętem pracującym na placu. W środku trzeba wtedy zostawić miejsce na pryzmy, boksy oraz przejazd, z którego maszyna może pobierać materiał bez naruszania sąsiednich stref. Taki układ dotyczy przede wszystkim piasku, kruszyw, soli, biomasy, pelletu i trocin składowanych luzem.
Big bagi wymagają innego układu. Materiał zajmuje mniej miejsca przy podłodze, ale potrzebuje przestrzeni do ustawiania, pobierania i ewentualnego piętrowania zgodnie z parametrami opakowania. Przy automatycznym dozowaniu, zamkniętym transporcie materiału, silosach albo instalacji odpylania hala może stanowić obudowę procesu, lecz główną częścią inwestycji pozostaje technologia magazynowania.
2. Ile boksów jest potrzebnych?
Liczba boksów powinna wynikać z liczby materiałów, częstotliwości dostaw i ryzyka mieszania partii. Jeden materiał o dużej rotacji potrzebuje otwartej przestrzeni roboczej. Kilka frakcji wymaga trwałego podziału magazynu.
Układ można zaplanować na trzy sposoby:
- Boksy przy jednej ścianie – rozwiązanie dla kilku frakcji i jednego głównego przejazdu roboczego.
- Boksy po obu stronach hali – wariant dla większej liczby materiałów, gdy ładowarka porusza się środkiem.
- Strefa bieżąca i strefa rezerwowa – rozwiązanie dla soli, pelletu, biomasy lub kruszywa gromadzonego przed sezonem.
Materiały pobierane najczęściej powinny znajdować się bliżej wjazdu. Pozwala to ograniczyć liczbę przejazdów ładowarki przez całą halę i nie naruszać zapasu przeznaczonego na kolejne tygodnie.
3. Jak przebiega ruch pojazdów?
Przed wyborem lokalizacji bramy trzeba rozrysować trzy trasy:
- dostawa – od wjazdu na działkę do miejsca zrzutu,
- ładowarka – od pryzmy lub boksu do miejsca załadunku,
- odbiór materiału – od punktu załadunku do wyjazdu z placu.
Jeżeli te trasy przecinają się w jednym miejscu, firma będzie regularnie zatrzymywać pracę podczas dostaw albo wydawania towaru. Najwięcej problemów pojawia się przed halą, gdy plac nie daje miejsca na cofanie, skręt i bezpieczne ustawienie samochodu.
Dobrym punktem wyjścia jest prześledzenie rzeczywistej dostawy od momentu wjazdu na działkę. Należy określić, gdzie samochód zatrzymuje się do rozładunku, czy ładowarka pracuje równolegle, gdzie odkładany jest materiał oraz którędy wyjeżdża pojazd po załadunku. Schemat ruchu ujawnia konkretne kolizje: brak miejsca na cofanie wywrotki, konieczność zatrzymania ładowarki podczas odbioru towaru albo zrzut materiału bezpośrednio na trasie klientów.
Jedna brama wystarczy wtedy, gdy samochód z dostawą może zrzucić materiał i odjechać bez oczekiwania na zakończenie załadunku innych pojazdów. Gdy dostawy oraz odbiory nakładają się w ciągu dnia, trzeba wyznaczyć osobne miejsce zrzutu albo tak ustawić boksy, aby ładowarka mogła obsługiwać klientów bez wjeżdżania w strefę rozładunku. Decyzję o układzie bram i placu podejmuje się na podstawie rzeczywistego ruchu pojazdów, nie tylko liczby ton przechowywanego materiału.
4. Jak zabezpieczyć magazyn przed wodą i zanieczyszczeniem?
Dach chroni materiał przed opadem, a teren wokół hali decyduje o tym, czy do środka będzie trafiać błoto i woda. Spadki placu, odwodnienie oraz nawierzchnia przy bramie trzeba zaplanować razem z magazynem.
Przy soli, pellecie, trocinach i zbożu kontakt z wilgocią może obniżyć jakość surowca. Kruszywa są mniej wrażliwe na samą wodę, ale łatwo mieszają się z ziemią, błotem i resztkami innych frakcji. Gładka nawierzchnia oraz możliwość mechanicznego czyszczenia przejazdów ułatwiają utrzymanie porządku przez cały rok.
Ściany boksów i mury oporowe wymagają osobnego projektu
Pryzma piasku, kruszywa albo soli wywiera nacisk na elementy, które ją ograniczają. Ściana boksu musi być dobrana do rodzaju materiału, wysokości składowania i pracy ładowarki.
Do budowy boksów wykorzystuje się między innymi prefabrykowane bloki betonowe, mury oporowe albo rozwiązania projektowane indywidualnie. Konstrukcja hali osłania magazyn, natomiast ściany boksów odpowiadają za utrzymanie materiału w wyznaczonej strefie.
Osobny odstęp trzeba pozostawić także pomiędzy pryzmą a konstrukcją hali. Daje on przestrzeń do pracy sprzętu, czyszczenia boków magazynu i ochrony poszycia przed przypadkowym kontaktem z łyżką ładowarki. Pryzma nie powinna opierać się bezpośrednio o ścianę hali ani konstrukcję nośną.
Co należy zaplanować poza konstrukcją hali?
Hala łukowa jest częścią magazynu. Pozostałe elementy inwestycji trzeba ustalić osobno:
- nawierzchnia – musi przenosić obciążenia od materiału, ładowarki i samochodów dostawczych,
- odwodnienie – powinno prowadzić wodę poza bramy, boksy i miejsca kotwienia konstrukcji,
- ściany boksów – wymagają dopasowania do nacisku materiału oraz wysokości pryzmy,
- technologia magazynowania – dotyczy między innymi zboża, pelletu, pyłu drzewnego i materiałów obsługiwanych automatycznie,
- bezpieczeństwo procesu – obejmuje zasady pracy z pyłem, ruchem maszyn, składowaniem materiałów palnych oraz wymagania wynikające z działalności firmy.
Takie rozdzielenie zakresu prac ogranicza ryzyko, że hala powstanie wcześniej niż przygotowany plac, odwodnienie albo boksy potrzebne do rozpoczęcia magazynowania.
Hala łukowa Planlux dla materiałów sypkich
W Planlux projektujemy, produkujemy i montujemy hale łukowe przeznaczone do magazynowania materiałów sypkich. Przed przygotowaniem koncepcji analizujemy liczbę frakcji, sposób dostaw, pracę ładowarki, układ boksów oraz warunki na działce. Dzięki temu konstrukcja może zostać przygotowana jako magazyn piasku, soli, pelletu, trocin, zboża albo innego surowca składowanego luzem.
Otwarta przestrzeń bez słupów wewnętrznych pozwala przeznaczyć wnętrze na pryzmy, przejazd roboczy i strefę załadunku. Przy przygotowaniu koncepcji ustalamy najpierw, które materiały będą składowane oddzielnie, gdzie ładowarka ma nabierać surowiec, którędy odbywa się rozładunek oraz jak wygląda teren przed halą. Dopiero na tej podstawie określamy lokalizację bram, potrzebę ścian prostych i zakres przygotowania miejsca montażu.
Dane do przygotowania wyceny magazynu
Do pierwszej rozmowy nie jest potrzebny gotowy projekt. Wystarczy przygotować:
- listę materiałów i liczbę frakcji, które mają być przechowywane oddzielnie,
- maksymalny poziom zapasu w okresie największych dostaw,
- informację o wysokości pryzm oraz planowanych ścianach boksów,
- wymiary ładowarki i pojazdów, które będą wjeżdżać do hali,
- opis dostaw i wydań, czyli kto, czym i jak często odbiera lub przywozi materiał,
- zdjęcia oraz podstawowe dane o działce, istniejącym placu, murkach i nawierzchni.
Dobrze zaplanowana hala magazynowa porządkuje składowanie, ogranicza mieszanie materiałów i zapewnia miejsce dla transportu oraz pracy ładowarki.