Brama w hali powinna być dopasowana nie tylko do szerokości i wysokości pojazdu. Znaczenie ma również sposób najazdu, przewożony ładunek, przestrzeń manewrowa przed obiektem oraz trasa, którą pojazd lub maszyna pokonuje już wewnątrz hali.
Dlatego wymiary i rozmieszczenie bram najlepiej ustalać na podstawie rzeczywistego sposobu korzystania z obiektu. Inaczej będzie wyglądał wjazd dla samochodów dostawczych, inaczej dla ciągnika z przyczepą, a jeszcze inaczej dla ciężarówki z naczepą czy dużej maszyny budowlanej. Różnice pojawiają się również między halą stalową i łukową.
Najpierw trzeba wiedzieć, co rzeczywiście będzie wjeżdżać do hali
Punktem wyjścia powinien być największy pojazd, maszyna lub zestaw, który będzie regularnie korzystał z danego wjazdu.
Może to być między innymi samochód ciężarowy z naczepą, ciągnik z przyczepą, kombajn, ładowarka, wózek widłowy albo maszyna przewożąca element wystający poza jej standardowy obrys.
Liczą się przy tym gabaryty całego zestawu w konfiguracji, w jakiej będzie przejeżdżał przez bramę. W przypadku ładowarki znaczenie może mieć osprzęt, przy ciągniku – przyczepa, a przy samochodzie ciężarowym również przewożony ładunek.
Podobnie jest z wysokością. Nie wystarczy sprawdzić wysokości samego pojazdu. Trzeba uwzględnić jego najwyższy punkt podczas przejazdu – na przykład kabinę, elementy osprzętu czy maszt wózka widłowego w pozycji transportowej.
Wymiary bramy wynikają także ze sposobu najazdu
Sam pomiar pojazdu nie daje jeszcze odpowiedzi, jak szeroka powinna być brama.
Ten sam zestaw może bez problemu przejechać przez otwór, jeśli ustawi się przed nim na wprost, a mieć trudności, gdy musi wjeżdżać po skręcie. Szczególnie wyraźnie widać to przy dłuższych samochodach, naczepach i przyczepach.
Przed określeniem wymiarów warto więc sprawdzić:
- z jakiego kierunku pojazdy będą podjeżdżały do hali,
- czy przed bramą można ustawić zestaw na wprost,
- ile miejsca zajmuje podczas skrętu,
- czy przewożony ładunek zwiększa jego szerokość lub wysokość,
- jak często brama będzie wykorzystywana.
Istotne jest również rzeczywiste światło przejazdu po zamontowaniu bramy, a nie wyłącznie wymiar przygotowanego w konstrukcji otworu. Prowadnice, rama czy mechanizm mogą zajmować część dostępnej przestrzeni.
Z tego powodu nie warto stosować prostego schematu w rodzaju „wymiar pojazdu plus 50 cm”. Potrzebny zapas zależy od konkretnego sprzętu i sposobu jego obsługi.
Brama nie działa w oderwaniu od placu manewrowego
Duża brama nie pomoże, jeśli kierowca nie ma przed nią miejsca na prawidłowe ustawienie pojazdu.
Przy projektowaniu trzeba więc spojrzeć łącznie na drogę dojazdową, plac przed halą, kierunek najazdu i sam otwór bramowy. W przypadku ciężarówek lub pojazdów z przyczepami zbyt mała powierzchnia może oznaczać konieczność wielokrotnego poprawiania manewru albo cofania pod trudnym kątem.
Wymiary placu powinny wynikać z długości zestawów i ich rzeczywistego toru ruchu. W większych obiektach warto przeanalizować cały przejazd od wjazdu na teren firmy aż do miejsca załadunku, rozładunku lub postoju wewnątrz hali.
Gdzie umieścić bramy, żeby nie komplikować pracy w hali?
Dobrze ustawiona brama skraca drogę, którą pokonuje towar lub maszyna. Źle ustawiona może zmuszać do przejazdu przez niemal cały obiekt, zawracania albo krzyżowania się kilku strumieni ruchu.
W magazynie warto więc zacząć od pytania, gdzie trafia dostawa po wjeździe do hali i jak dalej poruszają się wózki. Przy projektowaniu hali pod działalność przemysłową trzeba sprawdzić kolejność procesów – gdzie pojawia się materiał, gdzie odbywa się produkcja i którędy wyjeżdża gotowy produkt.
Przy niewielkim ruchu jedna odpowiednio zlokalizowana brama może być wystarczająca. Jeśli jednak jednocześnie odbywają się dostawy, wysyłki i transport wewnętrzny, jeden wjazd może szybko stać się wąskim gardłem.
W takim obiekcie kilka bram może pozwolić na przykład rozdzielić przyjęcia i wysyłki albo niezależnie obsługiwać różne części hali.
Czasem dobrym rozwiązaniem jest również przejazd przez obiekt, z bramami po przeciwnych stronach. Pojazd wjeżdża wtedy jednym końcem i opuszcza halę drugim, bez konieczności zawracania. Taki układ ma największy sens tam, gdzie rzeczywiście upraszcza ruch i ogranicza cofanie.
Ruch pieszych warto oddzielić od ruchu pojazdów
Jeżeli przez bramę regularnie przejeżdżają samochody ciężarowe, ładowarki lub wózki, nie powinna ona pełnić jednocześnie funkcji głównego przejścia dla pracowników.
W praktyce oznacza to zaplanowanie osobnych drzwi i ciągów pieszych oraz takich tras pojazdów, które możliwie rzadko przecinają się z ruchem ludzi.
Rozmieszczenie wejść i bram jest więc także elementem organizacji bezpieczeństwa wewnątrz hali, a nie tylko kwestią wygody transportu.
Bramy w hali stalowej trzeba uwzględnić już w projekcie konstrukcji
W hali stalowej duży otwór bramowy powinien być skoordynowany z układem konstrukcyjnym obiektu.
Znaczenie mają między innymi słupy, stężenia, obudowa oraz pozostałe elementy znajdujące się w danej części ściany. Nie należy więc zakładać, że po wykonaniu hali dużą bramę będzie można bez problemu dodać w dowolnym miejscu.
Już przed rozpoczęciem projektu warto znać:
- potrzebne światło przejazdu,
- liczbę bram,
- ich planowane położenie,
- sposób najazdu pojazdów,
- ewentualną potrzebę zastosowania doków przeładunkowych.
Pozwala to projektować konstrukcję razem z logistyką, zamiast później dopasowywać jedno do drugiego.
W hali łukowej trzeba patrzeć na rzeczywisty przekrój obiektu
W hali łukowej znaczenie ma dodatkowo geometria konstrukcji.
Największa wysokość występuje w osi obiektu, a wraz ze zbliżaniem się do boków dostępna przestrzeń maleje. Sama informacja o wysokości hali w szczycie nie mówi więc jeszcze, jak wysoka brama może znaleźć się w konkretnym miejscu.
Jeżeli do środka mają wjeżdżać wysokie maszyny, wymagane światło bramy może mieć wpływ na dobór wymiarów hali łukowej. W tym przypadku bramy nie powinno się dobierać już po ustaleniu geometrii obiektu – oba elementy trzeba rozpatrywać razem.
Wjazd do hali i dok przeładunkowy rozwiązują inne problemy
Nie każdy samochód obsługujący obiekt musi wjeżdżać do jego wnętrza.
W magazynach lub centrach logistycznych ciężarówka może podjeżdżać tyłem do doku i przekazywać towar bez wjazdu do hali. Wtedy brama jest częścią całej strefy przeładunkowej i musi współpracować z miejscem ustawienia pojazdu oraz wyposażeniem doku.
Jeśli natomiast samochód, ciągnik czy maszyna ma przejeżdżać do wnętrza, potrzebna jest klasyczna brama wjazdowa z odpowiednim światłem i miejscem manewrowym.
To rozróżnienie warto zrobić już na początku, bo wpływa zarówno na elewację hali, jak i organizację placu przed budynkiem.
Czy warto przewidzieć większe maszyny na przyszłość?
Hala może być użytkowana przez wiele lat, dlatego przy ustalaniu wymiarów bram warto uwzględnić realne plany firmy.
Jeżeli przedsiębiorstwo wie, że w najbliższych latach może kupić większą ładowarkę, zmienić sposób transportu albo zacząć obsługiwać cięższe zestawy, informacja ta powinna pojawić się na etapie projektu.
Nie chodzi o budowanie największej możliwej bramy „na zapas”. Chodzi o uniknięcie sytuacji, w której przewidywana zmiana sprzętu po kilku latach wymusza przebudowę otworu i ingerencję w konstrukcję hali.
Od pojazdu do gotowego układu bram – co trzeba sprawdzić?
Przed ostatecznym ustaleniem bram dobrze przejść przez cały scenariusz użytkowania obiektu: jaki pojazd podjeżdża do hali, skąd nadjeżdża, jak ustawia się przed wjazdem, gdzie trafia po przekroczeniu bramy i którędy później opuszcza obiekt.
Dopiero wtedy można sensownie zdecydować o liczbie i położeniu otworów oraz potrzebnym świetle przejazdu.
W Planlux projektujemy hale z uwzględnieniem ich rzeczywistego sposobu użytkowania. Rozmieszczenie i wymiary bram możemy powiązać z gabarytami pojazdów, organizacją ruchu, strefami załadunku oraz układem konstrukcji, tak aby gotowa hala nie ograniczała transportu i pracy maszyn.